SUNUŞ

İyi bir kamu yönetimi sistemi, saydam, kaliteli, etkin ve verimlilik anlayışı içinde hizmet veren; karar, eylem ve işlemlerinde etik değerlere bağlı hareket eden yönetimdir. Kamuda etik değerlere bağlılık, halkın kamu kurumlarına, siyasete ve yargıya karşı güven duymasını sağlayan bir işleve sahiptir. 2004 yılında çıkarılan 5176 sayılı Kanun ile kurulan Kamu Görevlileri Etik Kurulu, kamu yönetiminde etik ilkelerin yerleşmesine ve dolayısıyla daha şeffaf, tarafsız, dürüst, hesap verebilir ve kamu yararını esas alan bir kamu hizmeti anlayışına katkı sağlamak amacıyla çalışmaktadır.
Etik konusu ve buna ilişkin düzenlemeler, ulusal politikaların kapsamından çıkmış, büyük ölçüde küresel bir fenomen olmuştur. Bugün, gelişmiş demokratik ülkelerde, siyaset ve yönetim sistemlerinin uluslararası karşılaştırmalarında kullanılan göstergelerin başında etik davranış ilkelerinin varlığı ve bunların uygulama düzeyi önemli bir yer tutmaktadır. Toplumda sıkça şikâyet ettiğimiz ve bütün dünyanın ortak gündemi olan, yozlaşma ve yolsuzluk gibi etik dışı davranışlarla etkin mücadelede edebilmek için, kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının samimi işbirliğine ve duyarlılığına her zaman ihtiyaç duyulmaktadır.
Bütün dünyada etik düzenlemelerin amacı, etik davranış ilkelerine bağlı bir kurumsal kültür oluşturmaktır. Bu kültür, sadece toplumun ve tek tek kamu görevlilerinin bireysel çabalarıyla oluşmaz; aynı zamanda kurumların karar ve uygulamalar bakımından etik davranış ilkelerine bağlı bir politika izlemeleriyle gelişir. Bu etik politika, kurum yöneticilerinin birer etik lider olarak davranmalarını; etik davranış ilkelerine uyma konusunda çalışanlarına örnek olmalarını gerektirir
Kurumlarda etik davranış ilkelerine bağlılığı yerleştirmek amacıyla Avrupa Komisyonu ve Avrupa Konseyi tarafından finanse edilen ve Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından 2007 yılından bu yana yürütülen “Türkiye’de Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik” Projesi, 30 Kasım 2009 yılında başarıyla sonlanmıştır. Yine bu projenin devamı niteliğini taşıyan ve AB mali işbirliği çerçevesinde Mayıs 2010’da uygulanması planlanan “Kamuda Etik Kültürün Pekiştirilmesi” Projesi ve Mart 2010’da başlaması planlanan “Etik Komisyonları İçin İhtiyaç Analizi” projeleri, Kurulumuz tarafından yürütülecektir.
2009 yılı, Kurulumuzun hizmetleri bakımından çok dolu ve verimli bir yıl olmuştur. “Türkiye’de Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik” projesi (2007-2009) ile, riskli sektörler olarak nitelenen on sektörde, yolsuzluk ve etik algısı konusunda akademik araştırmalar gerçekleştirdik. Ayrıca etik eğitimine ağırlık verdik. Bu çerçevede çeşitli bakanlıklardan 110 kişinin, kurum ve kuruluşlarda etik eğitimi verebilmesini temin edecek formasyonla yetiştirilmesini sağladık. Ayrıca, Bakanlıklarımızın etik komisyonu başkanları, üyeleri ile strateji geliştirme, personel, eğitim ve iç denetim birimlerinin yöneticilerinin katılımı ile iki gün süreli on ayrı Etik Liderlik Semineri düzenledik. Bu etkinliklerde yaklaşık 300 üst düzey yöneticimizle, etik konuları ve uygulamaları değerlendirme fırsatı bulduk. Yine proje kapsamında İstanbul, Samsun, Van, Erzurum, Trabzon, Kayseri, Gaziantep, Diyarbakır, Antalya ve İzmir illeri merkez olmak üzere ülkemizin tüm illerini kapsayan bölgesel Etik Liderlik Seminerleri gerçekleştirdik. Bu toplantılara, çevre illerin ilgili vali yardımcıları, belediye başkan yardımcıları, il özel idaresi genel sekreter yardımcıları ile il milli eğitim, sağlık ve emniyet müdürleri katılmıştır.
Kurulumuzun yürüttüğü önemli hizmetlerin bir bölümünü, etik davranış ilkelerine aykırılık nedeniyle yapılan inceleme ve araştırma faaliyetleri oluşturmaktadır. Kurulumuza, posta veya e-mail yoluyla günde yaklaşık üç başvuru yapılmaktadır. En az Genel Müdür veya eşiti seviyedeki kamu görevlileri hakkında etik davranış ilkelerine aykırı davrandığına dair karar verilirse, bu karar Resmi Gazete’de yayınlanmaktadır.
Kurumlaşma ve etik uygulamanın geliştirilmesi kapsamında, Kurul’un idari ve mali kapasitesinin geliştirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çerçevede, 5176 sayılı Kanunda bazı değişikliklerin yapılması gündeme gelmiş; düşünülen değişiklikler, ilgili bakanlık ve kurumların görüşlerine sunulmuştur. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarında müfettiş, denetçi, kontrolör gibi denetim elamanlarına yönelik olarak “Denetim Görevlilerinin Uyacakları Etik Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik Tasarısı” hazırlanmıştır.
Kurulumuzun bir yıl süresince yürüttüğü proje çalışmalarını, eğitim etkinliklerini, inceleme-araştırma faaliyetleri ile kamuda etik kültürün geliştirilmesine yönelik diğer hizmetlerini içeren 2009 yılı Faaliyet Raporunu, kurumların ve kamuoyunun bilgi ve takdirine sunuyorum. Bu vesile ile Kurul üyelerimize ve personelimize de çalışmalarından dolayı ayrı ayrı teşekkür ediyorum.

Prof. Dr. Bilal ERYILMAZ
Başkan
KISALTMALAR

ABGS: Avrupa Birliği Genel Sekreterliği
Başkan: Kamu Görevlileri Etik Kurulu Başkanı
BIOS: Hollanda Dürüstlük Ofisi
CAOP: Hollanda Personel Kurumu
GRECO: Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu
Kanun: 5176 Sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Kurul: Kamu Görevlileri Etik Kurulu
MENA: Ortadoğu-Kuzey Afrika
OECD: Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
Proje: Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi
TÜSSİDE: Türkiye Sanayi ve Sevk İdare Enstitüsü
Üye: Kamu Görevlileri Etik Kurulu Üyesi
Yönetmelik: Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik


















I- GENEL BİLGİLER


A. YETKİ, GÖREV VE SORUMLULUKLAR

Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun yetki, görev ve sorumlulukları “5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” çerçevesinde aşağıdaki şekildedir:
1) Kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini hazırlayacağı yönetmeliklerle belirlemek.
2) Hediye alma yasağının kapsamını belirlemek ve en az genel müdür veya eşiti seviyedeki üst düzey kamu görevlilerince alınan hediyelerin listesini gerektiğinde her takvim yılı sonunda bu görevlilerden istemek.
3) Etik davranış ilkelerinin ihlâl edildiği iddiasıyla re’sen veya yapılacak başvurular üzerine gerekli inceleme ve araştırmayı yaparak sonucu ilgili makamlara bildirmek.
Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, Kurulun başvuru konusu ile ilgili olarak istediği bilgi ve belgeleri vermek zorundadırlar. Kurul, Kanun kapsamındaki kuruluşlardan ilgili temsilcileri çağırıp bilgi alma yetkisine sahiptir.
4) Kamuda etik kültürünü yerleştirmek üzere çalışmalar yapmak veya yaptırmak ve bu konuda yapılacak çalışmalara destek olmak.
5) Kanunun uygulanmasına ilişkin hususları, Kurulca hazırlanacak yönetmeliklerle belirlemek.
Kurul tarafından hazırlanacak yönetmelikler, Başbakan onayı ile yürürlüğe konulur.
6) Kurul, gerektiğinde mal bildirimlerini inceleme yetkisine sahiptir. Mal bildirimlerindeki bilgilerin doğruluğunun kontrolü amacıyla, ilgili kişi ve kuruluşlar (bankalar ve özel finans kurumları dâhil) Kurul tarafından talep edilen bilgileri en geç otuz gün içinde Kurula vermekle yükümlüdürler.

Kamu Görevlileri Etik Kurulu, yukarıda belirtilmiş olan yetki, görev ve sorumluluklarını; “Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Bakanlar Kurulu üyeleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, yargı mensupları ve üniversiteler” dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında kullanabilmektedir.




B. İDAREYE İLİŞKİN BİLGİLER


1. FİZİKSEL YAPI

Kurulumuz, Necatibey Caddesi numara 108’deki Başbakanlık Yeni Bina’nın (DPT Binası) 1.katında bulunan 4 oda, 1 toplantı salonu ve 3.katında bulunan 1 oda olmak üzere toplam 5 oda ve 1 toplantı salonunda faaliyetlerini sürdürmektedir.

2. ÖRGÜT YAPISI

Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Başbakanlık’a bağlı bir Kurum olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Kurul’un taşra teşkilâtı yoktur. Bununla birlikte; hem merkezi kamu kurum ve kuruluşlarında hem de taşradaki kamu kurum ve kuruluşlarında etik komisyonları örgütlenmiştir. Etik komisyonları ile Kurul arasında organik olmasa da, işlevsel olarak bir bağ söz konusudur.
Etik Komisyonları, ilgili kurumların üst yöneticisince kurum içerisinden seçilen ve en az üç kişiden oluşan bir yapılanmadır. Etik Komisyonları, kurum ve kuruluşlarda etik kültürünü yerleştirmek ve geliştirmek, personelin etik davranış ilkeleri konusunda karşılaştıkları sorunlar ile ilgili olarak tavsiyelerde ve yönlendirmede bulunmak ve etik uygulamaları değerlendirmek üzere görev yaparlar.
Kurul’un etik komisyonları dışında ilgili kurum ve kuruluşların disiplin kurulları ile de işlevsel olarak bağı söz konusudur. Bu bağı; Kanun’un “Kurula veya Yetkili Disiplin Kurulları’na Başvuru” başlıklı 4.maddesi şu şekilde açıklamaktadır: “Bu Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarında etik davranış ilkelerine aykırı uygulamalar bulunduğu iddiasıyla, en az genel müdür veya eşiti seviyedeki kamu görevlileri hakkında Kurula başvurulabilir. (…) Diğer kamu görevlilerinin, etik davranış ilkelerine aykırı uygulamaları bulunduğu iddiasıyla yapılacak başvurular, ilgili kurumların yetkili disiplin kurullarında, Kurul tarafından çıkarılan yönetmeliklerde belirlenen etik davranış ilkelerine aykırılık olup olmadığı yönünden değerlendirilir. (…)”

3. BİLGİ VE TEKNOLOJİK KAYNAKLAR

Kurul envanterinde, 16 masaüstü bilgisayar, 16 monitör, 2 dizüstü bilgisayar, 8 yazıcı, 1 faks makinesi, 1 fotokopi makinesi olmak üzere 44 adet bilgi ve teknoloji kaynağı bulunmaktadır.

4. İNSAN KAYNAKLARI

Kurul’da, Başkan ve Kurul Üyeleri’nin haricinde 1 daire başkanı, biri yurtdışında olmak üzere 2 uzman, 4 uzman yardımcısı, 1 şef, 3 basın ve halkla ilişkiler müşaviri, 1 araştırmacı, 1 hizmetli, 1 şoför, 1 geçici görevli mülkiye başmüfettişi, 2 geçici görevli adalet başmüfettişi olmak üzere 17 personel çalışmaktadır.
Bunun yanında Kurulumuzun yürüttüğü projelerle ilgili çalışmalarda ve vermiş olduğu eğitimlerde; akademisyenler, kamu görevlileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin bilgi ve birikimlerinden azami seviyede yararlanılmaktadır.

5. SUNULAN HİZMETLER

Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun sunmuş olduğu hizmetleri üç ana başlık altında toplayabiliriz:

 Etik Davranış İlkelerini Belirlemek: Kurul, kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini hazırlayacağı yönetmeliklerle belirler. Yönetmelikle belirlenen etik davranış ilkeleri, kapsama dâhil kurum ve kuruluşlarda uygulanır. Ayrıca, yürüttükleri hizmetin veya görevin niteliğine göre kurum ve kuruluşlar kendi kurumsal etik davranış ilkelerini düzenlemek üzere Kurulun inceleme ve onayına sunabilir.
 İnceleme ve Araştırma: Kurul, etik davranış ilkelerine aykırı davranış ve uygulamalar hakkında, re’sen veya yapılacak başvurular üzerine, gerekli inceleme ve araştırmayı yapmaya yetkilidir. Kurul, etik ilkelere aykırı davranış ve uygulamalar hakkında yapacağı inceleme ve araştırmalara esas olmak üzere gerektiğinde yetkili makamlar kanalıyla kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge toplayabilir. Kurul, ayrıca kurum ve kuruluşlarda etik davranış ilkelerinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesi konusunda faaliyet, inceleme ve araştırma yapabilir.








 Etik Kültürün Yerleştirilmesi: Kurul, etik kültürün yerleştirilmesi ve geliştirilmesi konusunda her türlü çalışmayı yapar, yaptırır, araştırma, yayın, anket, kamuoyu yoklaması, bilimsel toplantılar ve benzeri etkinlikler düzenler, kamu görevlileri için eğitim programları hazırlar, koordine eder, yürütür veya bu konularda bakanlıklar, diğer kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, mahalli idareler ve konusunda uzman sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapabilir.









6. YÖNETİM

Kamu Görevlileri Etik Kurulu, biri Başkan olmak üzere Bakanlar Kurulu tarafından seçilen ve atanan onbir üyeden oluşmaktadır. Kurulun sekreterya hizmetleri, Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmektedir. Şu an görev yapan Kurul Başkan ve Üyeleri’nin atanması, 1/9/2008 tarihinde Bakanlar Kurulunca kararlaştırılmış ve karar, 26994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

TABLO – 1
Kurul Üyesi Önceki Görevi
1 Prof. Dr. Bilal ERYILMAZ – Başkan Dekan
2 Teoman ÜNÜSAN – Üye Bakan
3 Talip KABAN – Üye İl Belediye Başkanı
4 Dr. E. Aydın ÖZKUL – Üye Yargıtay Üyesi
5 Selçuk HONDU – Üye Danıştay Üyesi
6 Erdoğan KESİM – Üye Sayıştay Üyesi
7 Metin İlyas AKSOY– Üye Müsteşar
8 Filiz DİNÇMEN – Üye Büyükelçi
9 Muharrem GÖKTAYOĞLU – Üye Vali
10 Prof. Dr. Salih AYNURAL – Üye Dekan
11 Gülsüm AZERİ – Üye İstanbul Sanayi Odası Yönetim Kurulu Üyesi





II- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER


A. MALİ BİLGİLER

Kurul üyelerine ödenen huzur hakkı ve Kurulun diğer ihtiyaçları, Başbakanlık bütçesine konulan ödenek ile karşılanmaktadır.

21/12/2009 tarihi itibariyle bütçe uygulama sonuçları aşağıdaki şekildedir:

TABLO-2

2009 YILI BÜTÇESİ % 10 Kesinti Temsil Ağırlama Ödeneğinden Aktarma Harcanan Kalan
Yolluk Giderleri 30.000 3.000 5.000 26.225 5.775
2009 YILI BÜTÇESİ % 10 Kesinti Temsil Ağırlama Ödeneğine Aktarma Harcanan Kalan
Temsil Ağırlama Giderleri 45.000 4.500 5.000 33.500 2.000
TOPLAM 75.000 7.500 59.725 7.775


2010 yılı içerisinde kırtasiye giderleri ile demirbaş giderlerine ilişkin ek iki adet bütçe kalemi daha açılmıştır.


B. PERFORMANS BİLGİLERİ


1. ETİK KÜLTÜRÜN YAYGINLAŞTIRILMASI


a) Eğitim Faaliyetleri

aa) Eğitim Yöntemi

Etik Liderlik Programı; etik bilincin artırılması, etik ilkelerin benimsenmesinin sağlanması ile etik davranış ilkelerinin uygulanmasını desteklemeye yönelik olarak tasarlanan faaliyet ve materyalleri içermektedir. Bu programın temel unsuru eğitim faaliyetidir. Planlı olarak sunulan faaliyetler, bir kurumun bütün kademelerinde (şelale modeli ile) yaygınlaştırılıp diğer faaliyet ve uygulamalarla desteklenir. Bu yaklaşım, “Etik Eğitim Stratejisi” olarak adlandırılır.
Eğiticinin strateji açısından önemli bir rolü bulunmaktadır; ancak kendisinin asli rolü, kurumlarda eğitim vermek ve ilerde eğitim verecek eğiticilerin yetiştirilmesine yardımcı olarak bütün kurumda eğitimin şelale modeli ile kademeli olarak yayılmasını sağlamaktır. Bu eğitimin düzenli bir şekilde verilmesi, “Etik Liderlik Programı” olarak adlandırılır. Program, iki günlük eğitim faaliyetlerini kapsamaktadır. Etik Liderlik Programı’nın genel amacı; kamu görevlilerinin, görev ve sorumluluklarını yerine getirirken etik davranış ilkeleri doğrultusunda hareket edebilmelerini sağlamaktır.
Program; Türkiye’de kamu hizmetlerinin verilmesi ile ilgili bir dizi etik ikilem üzerinde odaklanarak, etik ilkeleri interaktif ve sorgulayıcı bir yaklaşımla ele almaktadır. Program, bir kamu görevlisi tarafından alınan herhangi bir kararla ilgili olarak, karar alıcı, karardan etkilenenler ve karar alıcının bağlı bulunduğu kurumun temsil ettiği farklı bakış açılarına odaklanır. Bu çok yönlü yaklaşım, bütün kararlarda “siyah ve beyaz” arasında kolay bir seçim yapılabileceği varsayımını doğrudan sorgulamak üzerine kurulmuştur. Bu yaklaşım; farklı bakış açılarını dikkate alarak değerlendirme yapıldığında, alınacak herhangi bir karar için tek bir doğru ya da yanlışın, siyah ya da beyazın bulunmadığını; ancak bu kararların bir “gri alan” üzerinde yer aldığını ifade eder. Bu yaklaşım, katılımcıların, halkın (vatandaşların) aynı sorunu farklı bakış açılarına bağlı olarak farklı görebildiklerini anlamaları sağlar. Böylece katılımcılar (kamu görevlileri), sadece başkalarının kendi davranışlarını (eylemlerini) ne şekilde algılayacağı konusunda değil aynı zamanda bir konunun başkasının bakış açısından nasıl görüneceğini anlama konusunda da yeteneklerini geliştirirler. Bu yaklaşım katılımcılara, kişisel ve kurumsal değerleri birbirinden ayırt etmelerine ve her birinin karar alma sürecinde nasıl uygulanacağına ilişkin tecrübe kazandırır. Böylece, katılımcıların karar alacakları konu ile ilgili tüm bilgiler ile mevcut kanun ve düzenlemeleri göz önünde bulundurarak etik karar alma becerileri gelişir.
bb) Kurumlara Sağlanan Eğitim Dokümanları

Ağustos ayı içerisinde Kurulumuzun Avrupa Konseyi ile birlikte yürüttüğü “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” kapsamında “Etik Yol: Etik Liderlik Programı Uygulama Kılavuzu” adlı eğitim materyali, kitapçık ve CD haline getirilerek kamu kurumlarına dağıtılmıştır. Kitapçık, kurumlarda etik eğitimi vermek isteyen eğiticiyi; etik karar alma, eğitim verme ve etik literatürü ile ilgili olarak bilgilendirmektedir. Eğitici tarafından verilmesi planlanan eğitimin içeriği, planı, yönetimi, sunumu ve izlenmesi hakkında da genel bilgiler mevcuttur. Kılavuzda kamu görevlilerinin karşılaşabileceği etik ikilemleri açıklayan bir dizi örnek olay ve senaryolarla birlikte, etikle ilgili kanun ve yönetmeliklerdeki ilkelerin kararlar alınırken nasıl uygulanacağı konusunda tavsiyeler ve eğitim sırasında doğrudan kullanılacak konuşmacı notları da vardır. Bunların yanı sıra, kılavuzda eğiticilerin verdikleri eğitimin ardından kurumların da etik ilkeleri nasıl pekiştirmeleri gerektiği anlatılmaktadır.
Proje çerçevesinde geliştirilen eğitim materyalleri, Avrupa Konseyi tarafından başka ülkelerin eğitim çalışmalarında da kullanılacaktır. Eğitim materyallerine www.etik.gov.tr/etikkulturu/materyal.htm bağlantısından ulaşılabilmektedir.
cc) Eğiticilerin Eğitimi Çalışmaları

Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenecek hizmet içi ve diğer eğitim programlarında görev almak üzere; etik eğiticileri yetiştirilmiştir. Yine etik komisyonlarının temel görevi olan etik kültürün yerleştirilmesi çalışmalarına katkı sağlaması bakımından da; etik eğiticilerinin yetiştirilmesine önem verilmiştir. Bu kapsamda Ankara’daki kurum ve kuruluşlardan talep edilen adaylara 4 ayrı grup halinde “eğiticinin eğitimi” programı uygulanmıştır. Son grupta; 16 Büyükşehir’den gelen eğitici adayları da yer almıştır. Eğiticilerin eğitimi programlarına ilişkin ayrıntılı bilgi aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
TABLO - 3
GRUP YER TARİH EĞİTİCİ SAYISI
1. GRUP TÜSSİDE 20-24 Ekim 2008 25
2. GRUP KIZILCAHAMAM 30 Mart - 3 Nisan 2009 30
3. GRUP KIZILCAHAMAM 6-10 Nisan 2009 30
4. GRUP İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 5-9 Ekim 2009 25
TOPLAM 110

Eğitici eğitimine ilişkin programlardan bazı fotoğraflar:

I. Grup Eğiticiler II. Grup Eğiticiler










III. Grup Eğiticiler IV. Grup Eğiticiler
çç) Kurumlarda Gerçekleştirilen Eğitim Faaliyetleri

Kurumlardan gelen talep üzerine 2009 yılı içerisinde gerçekleştirilen etik eğitimleri aşağıda yer almaktadır:

• 19 Şubat 2009 tarihinde Vakıflar Genel Müdürlüğünde çalışan tüm personele etik eğitimi verilmiştir.
• TBMM’nin talebiyle, 6–9–11–13 Şubat 2009 tarihlerinde Meclis çalışanlarına yönelik, Etik Liderlik Seminerleri gerçekleştirilmiştir.
• 23 – 24 Şubat 2009 tarihlerinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çalışanlarına, etik semineri verilmiştir.
• 27 Şubat 2009 tarihinde Dış Ticaret Uzman Yardımcılarına etik eğitimi verilmiştir.
• 13 Mart 2009 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 23 – 24 Mart 2009 tarihlerinde, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 13–14 Nisan 2009 tarihlerinde Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunda çalışan üst düzey yöneticilere, kamu etiği konusunda eğitim verilmiştir.
• 20 Nisan 2009 tarihinde Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde çalışan personele kamu etiği konusunda eğitim verilmiştir.
• 25 Mayıs 2009 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı üst düzey yöneticilerine Kurul Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz tarafından “kamu etiği ve etik liderlik semineri” verilmiştir.
• 28 Mayıs 2009 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığı üst düzey yöneticilerine Kurul Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz tarafından “kamu etiği ve etik liderlik semineri” verilmiştir.
• 29 Mayıs 2009 tarihinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığında çalışan tüm personele kamu etiği konusunda sunum yapılmıştır.
• 29 Mayıs 2009 tarihinde Türkiye Kalkınma Bankasında çalışan üst düzey yöneticilere kamu etiği konusunda sunum yapılmıştır.
• 11 Haziran 2009 tarihinde Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünde çalışan tüm personele etik eğitimi verilmiştir.
• 10–12 Haziran 2009 tarihleri arasında İstanbul Taksim Greenpark Hotel’de “Adliye Yönetimine Destek Projesi” kapsamında “Adliyelerde Basın Sözcülüğü” konulu toplantıda, projede görevli yerli ve yabancı temsilciler ile seçili 5 pilot adliyeden gelen 21 personele “Hakim – Savcı Meslek Etik Kuralları” konulu sunum yapılmıştır.
• 17 Haziran 2009 tarihinde Ankara Bilkent Hotel’de “Adliye Yönetimine Destek Projesi” kapsamında “Adliye Müdürlüğü” konulu toplantıda, projede görevli yerli ve yabancı temsilciler ile seçili 5 pilot adliyeden gelen 21 personele “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri” konulu sunum yapılmıştır.
• 30 Haziran 2009 tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu’nda çalışan üst düzey yöneticilere kamu etiği konusunda sunum yapılmıştır.
• 6-7 Temmuz 2009 tarihleri arasında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda çalışan personele kamu etiği konusunda eğitim verilmiştir.
• 3 Ağustos 2009 tarihinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nda üst düzey yöneticilere etik eğitimi verilmiştir.
• 8 Eylül 2009 tarihinde Ankara İl Özel İdaresi’nde etik semineri düzenlenmiştir.
• 9 Eylül 2009 tarihinde Ankara Valiliği ve personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 7 Eylül 2009 tarihinde Nevşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde, yönetici ve öğretmenlerin katılımları ile etik semineri düzenlenmiştir.
• 22 Ekim 2009 tarihinde İl Genel Meclisi Zorunlu Komisyon Başkanlarına Antalya’da etik eğitimi verilmiştir.
• 30 Ekim 2009 tarihinde Kocaeli Büyükşehir Belediyesi personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 11 Kasım 2009 tarihinde Ankara Valiliği çalışanlarına etik eğitimi verilmiştir.
• 16 Kasım 2009 tarihinde Kahramanmaraş’ta valilik ve belediye çalışanlarına etik eğitimi verilmiştir.
• 16 Kasım 2009 tarihinde Etik Kurulu Başkan Vekili Erdoğan Kesim tarafından RTÜK’te yapılan “Etik Eğiticilerin Eğitimi” çalışmasında sunum gerçekleştirilmiştir.
• 20 Kasım 2009 tarihinde Etik Kurulu Başkan Vekili Erdoğan Kesim tarafından 81 İlin İl Genel Meclisi, İmar ve Bayındırlık Komisyon Başkanlarına “Kamu Yönetiminde Etik ve Özel İdareye Dair Uygulamalar” konulu eğitimde sunum gerçekleştirilmiştir.
• 14 Aralık 2009 tarihinde Ankara Çankaya Kaymakamlığı personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 16 Aralık 2009 tarihinde Ankara Valiliği personeline etik eğitimi verilmiştir.
• 19 Aralık 2009 tarihinde İl Genel Meclisi Eğitim, Kültür ve Sosyal Hizmetler Komisyon Başkanları ve Çevre ve Sağlık Komisyon Başkanlarına Etik Kurulu Başkan Vekili Erdoğan Kesim tarafından “Kamu Yönetiminde Etik ve Özel İdareye Dair Uygulamalar” konulu sunum gerçekleştirilmiştir.
• 23 Aralık 2009 tarihinde ODTÜ İşletme Bölümü öğrencilerine etik eğitimi verilmiştir.
• 24 Aralık 2009 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı üst düzey yöneticilerine Kurul Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz tarafından “kamu etiği ve etik liderlik semineri” verilmiştir.
• 24 Aralık 2009 tarihinde IPA III-V Bileşenler kapsamında yer alan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın IPA personeline “Etik Kavramı ve Uygulaması” konulu seminer verilmiştir.
• 28 Aralık 2009 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığının Antalya’da düzenlediği hizmet içi eğitimde Kurum müfettişlerine ve personeline “Etik Kavramı ve Denetimde Etiklik” konulu eğitim verilmiştir.
• 29 Aralık 2009 tarihinde Türkiye Bankalar Birliği çalışanlarına etik konusunda sunum gerçekleştirilmiştir.
• 31 Aralık 2009 tarihinde Keçiören Kaymakamlığı personeline “Etik ve Etik Kültürün Geliştirilmesi” konulu seminer verilmiştir.


dd) Etik Liderlik Seminerleri

• 8 – 27 Ocak 2009 tarihleri arasında Ambassadore Otel’de, Ankara’da bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının Etik Komisyon başkanlarına 1 gün, üyelerine ise 2 gün olmak üzere 13 adet Etik Liderlik Semineri düzenlenmiştir.


• Kamuda etik kültürün yerleşmesine katkı sağlanması, Kurulumuzca hazırlanan etik eğitim stratejisinin, eğitim programının ve dokümanlarının tanıtılması, yolsuzluğun önlenmesi alanında işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla; 17–20 Mart 2009 tarihleri arasında Ambassadore Otel’de, Kamu Kurumlarının Strateji, Personel, Denetim ve Eğitim Birimleri ile Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları’nın üst düzey yöneticilerine yönelik etik liderlik semineri düzenlenmiştir.









ee) Bölgesel Etik Liderlik Seminerleri

Kurulumuz tarafından Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülmekte olan “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” kapsamında, merkezi kurum ve kuruluşların katılım ve katkıları ile Ankara’da Etik Liderlik Seminerleri düzenlenmiş ve akabinde de; bu seminerlerin devamı niteliğinde Bölgesel Etik Liderlik Seminerleri gerçekleştirilmiştir. Söz konusu seminerlere ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
TABLO – 4

Seminerin Yapıldığı İl Seminerin Yapıldığı Tarih Seminere Katılan İller Katılımcı Sayıları (Vali Yardımcıları, Belediye Başkan Yardımcıları, İl Özel İdaresi Genel Sekreter Yardımcıları) Katılımcı Sayıları (İl Milli Eğitim, Sağlık ve Emniyet Müdürleri)
İstanbul 11-16 Mayıs 2009 İstanbul, Bolu, Düzce, Edirne, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova 36 35
Samsun 1-4 Haziran 2009 Samsun, Amasya, Bartın, Çankırı, Çorum, Karabük, Kastamonu, Sinop, Zonguldak 27 23
Van 22-25 Haziran 2009 Ağrı, Hakkâri, Mardin Muş, Şırnak, Siirt, Van 20 19
Erzurum 13-16 Temmuz 2009 Erzurum, Kars, Ardahan, Bitlis, Erzincan, Iğdır, Artvin
21 19
Trabzon 27-30 Temmuz 2009 Trabzon, Bayburt Giresun, Gümüşhane Ordu, Rize, Tokat
20 21
Kayseri 17-20 Ağustos 2009 Kayseri, Aksaray
Ankara, Kırıkkale Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Yozgat, Sivas 24 27
Diyarbakır 12-15 Ekim 2009 Diyarbakır, Batman, Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli, Adıyaman 21 24
Antalya 19-22 Ekim 2009 Antalya, Afyonkarahisar, Burdur, Isparta Karaman, Konya Bilecik, Kütahya Eskişehir 25 26
İzmir 9-12 Kasım 2009 İzmir, Aydın, Denizli Manisa,
Bursa,
Uşak, Muğla, Balıkesir, Çanakkale 26 33
Gaziantep 16-19 Kasım 2009 Gaziantep, Adana,
Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Mersin Şanlıurfa, Osmaniye 19 26
TOPLAM 239 253










Seminerlerden Bazı Fotoğraflar



























b) Yasama ve Yargı Etiği Çalışmaları


aa) Yasama Etiği Çalışma Toplantısı
TBMM üyeleri, 5176 sayılı Kanun ile kurulan Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun kapsamı dışında olmakla birlikte, Kurulumuzca Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülmekte olan “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” çerçevesinde TBMM bünyesinde yürütülmekte olan “Siyasi Etik Çalışmaları” ile Proje çalışmaları arasında işbirliğinin sağlanması, bu alanda uluslararası kuruluşların birikimlerinin paylaşılması amacıyla ortak bir çalışma toplantısı gerçekleştirilmiştir.
Bu çerçevede 16 Şubat 2009 tarihinde TBMM Anayasa Komisyonu Toplantı Salonu’nda, Komisyon Başkanı Sayın Prof. Dr. Burhan Kuzu yönetiminde, Sayın Nevzat Pakdil’in, Anayasa, Adalet ve AB Uyum Komisyonları ile Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi Türk Grubundan milletvekillerinin, yasama etiği alanında çalışmaları olan Sayın Doç. Dr. Ömer Faruk Gençkaya’nın, BM ve Dünya Bankası’nda konuyla ilgili çalışmalar yürütmekte olan Sayın Stuart Gilman ve Yolsuzluğa Karşı Parlamenterler Global Organizasyonu (GOPAC) Başkanı Sayın John Williıams’ın katılımları ile “Yasama Etiği Çalışma Toplantısı” gerçekleştirilmiştir.

bb) Yargı Etiği Çalışma Toplantısı

Yargı mensupları, 5176 sayılı Kanun ile kurulan Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun kapsamı dışında olmakla birlikte, Kurulumuzca Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülmekte olan “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” çerçevesinde 17 Şubat 2009 Salı günü, “Yargı Etiği Çalışma Toplantısı” gerçekleştirilmiştir.








Toplantıya yüksek yargı organları temsilcileri, Ankara ve Sincan Adliyeleri ile Adalet Bakanlığının ilgili birimlerinden yargı mensuplarının yanı sıra yargı etiği alanında çalışmaları olan Sayın Doç. Dr. Muhammet Özekes, Avrupa Konseyi Uzmanı Hâkim Sayın Manfred Buric (Avusturya) ve yargı etiği alanında temel belge niteliğinde olan “Bangalore Yargı Etiği İlkeleri” ile ilgili çalışmaları koordine etmiş olan ve halen BM Yargıda Dürüstlük Grubu (UNODC Judicial Integrity Group) Koordinatörü olarak görev yapan Sayın Nihal Jayawickrama katılmışlardır.

cc) Yasama ve Yargı Etiği Alanındaki Gelişmeler Uluslararası Konferansı

TBMM Üyeleri, Bakanlar Kurulu Üyeleri ve yargı mensupları 5176 Sayılı Kanun’un kapsamı dışında olmakla birlikte, Kurulumuzca Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülmekte olan “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” çerçevesinde; 16 Şubat 2009 tarihinde “Yasama Etiği Çalışma Toplantısı” ve 17 Şubat 2009 tarihinde ise “Yargı Etiği Çalışma Toplantısı” gerçekleştirilmiştir.









Yuvarlak masa formatında basına kapalı olarak gerçekleştirilen bu çalışma toplantılarını takiben, 18 Şubat 2009 Çarşamba günü Ankara Sheraton Otel’de “Yasama ve Yargı Etiği Alanındaki Gelişmeler Uluslararası Konferansı” düzenlenmiştir. Konferansa, Sayın Mehmet Ali Şahin, Sayın Nevzat Pakdil ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delagasyou Başkanı Sayın Marc Pierini de katılmışlardır. Kurum ve kuruluşların Etik Komisyonu başkan ve üyelerinin yanı sıra sivil toplum örgütleri temsilcileri ile akademisyenlerin de katıldıkları konferans, kamuoyu ve basına açık olarak yapılmıştır. Konferansta gerçekleştirilen sunumlara http://www.etik.gov.tr/duyurular/yasamayargietigi/yasamayargikon2009.htm bağlantısından ulaşılabilmektedir.

c) Akademik Araştırmalar

Kurulumuzun Avrupa Konseyi ile birlikte yürütmekte olduğu “Yolsuzluğun Önlenmesi için Etik Projesi” kapsamında kamu yönetiminde etik ve yolsuzluğun önlenmesi temalı 10 adet akademik araştırma yaptırılmıştır. Araştırma konularının belirlenmesinde, bu alanda daha önce çeşitli kurum ve kuruluşlarca yapılmış olan çalışmalardan elde edilen verilerin yanı sıra, projenin ilk altı aylık uygulama sürecinde kamu kurumu temsilcilerinin, yerel yöneticilerin, akademisyenlerin, basın mensuplarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin katılımları ile düzenlenen toplantılarda ortaya konulan görüşlerden yararlanılmıştır. Söz konusu akademik araştırmalar ve araştırmayı yürüten akademisyenler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
TABLO – 5

AKADEMİK ARAŞTIRMA ARAŞTIRMAYI YÜRÜTEN AKADEMİSYENLER
1 Kamu Yönetiminde Çıkar Çatışması ve Etik Prof. Dr. Ömer Faruk Gençkaya
2 Yerel Yönetimlerde İmar Uygulamaları ve Etik Yrd. Doç. Dr. Gökçen Kılınç, Doç. Dr. Hüseyin Özgür, Yrd. Doç. Dr. Neval Genç
3 Kolluk Hizmetleri ve Etik Prof. Dr. İbrahim Cerrah, Doç. Dr. Hasan Hüseyin Çevik, Doç. Dr. Turgut Göksu, Arş. Gör. Ercan Balcıoğlu
4 Tapu Hizmetleri ve Etik Doç. Dr. Hamza Ateş, Doç. Dr. Emre Bağce, Yrd. Doç. Dr. Mustafa Lütfi Şen
5 Gümrük Hizmetleri ve Etik Doç. Dr. Hamza Ateş, Doç. Dr. Tuncay GÜLOĞLU, Doç. Dr. Muharrem Es
6 Sağlık Hizmetleri ve Etik Prof. Dr. Haydar SUR,
Yrd. Doç. Dr. Murat Çekin
7 Kamu İhaleleri ve Etik Doç. Dr. Arif Köktaş, Doç. Dr. Fatih Karaosmanoğlu, Doç. Dr. Veysel K. Bilgiç
8 Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ve Etik Doç. Dr. Refika Bakoğlu, Ayşe Üstünoldu Kandemir, Öykü İyigün
9 Kayıtdışı Ekonomi ve Etik Prof. Dr. Coşkun Can Aktan, Doç. Dr. Fatih Savaşan
10 Etik, Kültür ve Toplum Prof. Dr. Kemal Görmez, Yrd. Doç. Dr. Murat Atan, Arş. Gör. Hatice Özkan Sancak

İlk 4 akademik araştırma, 27 Mayıs 2009 tarihinde Devlet Bakanı Prof. Dr. Sayın Mehmet Aydın’ın da katılımlarıyla gerçekleştirilen konferansta, ilgili taraflar ile değerlendirilmiş ve kamuoyuyla paylaşılmıştır. Konferans, Ankara’daki kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları Etik Komisyon başkan ve üyeleri ile etik eğiticilerinin, medya ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin ve akademisyenlerin katılımları ile gerçekleştirilmiştir.







Kalan 6 adet akademik araştırma ise 8 Ekim 2009 tarihinde Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Bülent Arınç’ın da katılımlarıyla gerçekleştirilen konferansta, ilgili taraflar ile değerlendirilmiş ve kamuoyuyla paylaşılmıştır.










Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Bülent Arınç, konuşmasında şu hususlara vurgu yapmıştır:
“…
Adil bir kurumsal yönetişimin sadece kanun ve kurallar manzumesi ile sağlanamayacağını düşünen ecdadımız, sivil toplum düzeyinde de yazılı olmayan gelenek oluşturma çabalarına girmiştir.
Nasihatname, Fütüvvet ve Ahilik gibi çok sayıda gelenek, Osmanlı Devlet İdaresinde etik ve iyi yönetişimi ifade eden resmiyet dışı sivil toplum yapılanmalarıdır.
Yasaklar koyarak sorunların çözülemeyeceğini tecrübe edinen ecdadımız, sorunu insanların vicdanına hitap ederek çözmeye çalışmıştır.
Bugün modern toplumların yeni arayışları da bu yöndedir.
Artık geleneksel yönetim anlayışının yerini; verimlilik, etkinlik ve kalite temelli yeni yönetim anlayışı ve kurumları alırken, kamu yönetimi etiği de yeni bir nitelik kazanmıştır.
Hükümetimiz de dünyada yaşanan bu gelişmelere seyirci kalmamış ve kaliteli yönetişim adına 2004 yılında çıkartılan 5176 sayılı kanunla Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nu kurmuştur.
Çünkü günümüz çağdaş dünyasında bir siyaset ve yönetim sisteminin kalitesi, etik davranış ilkelerinin siyasal ve bürokratik toplumda uygulama ve yerleşme düzeyiyle yakından ilgilidir.
Bugün siyaset ve yönetim sistemlerinin uluslararası karşılaştırmalarında kullanılan ölçütlerin başında, etik davranış ilkelerinin varlığı ve bunların uygulama düzeylerine ilişkin göstergeler önemli bir yer tutmaktadır.
…”
Birinci grup akademik araştırmalar (Kamu Yönetiminde Çıkar Çatışması ve Etik, Yerel Yönetimde İmar Uygulamaları ve Etik, Kolluk Hizmetleri ve Etik Tapu Hizmetleri ve Etik) Cilt 1 olarak; ikinci grup akademik araştırmalar (Gümrük Hizmetleri ve Etik, Sağlık Hizmetleri ve Etik, Kamu İhaleleri ve Etik, Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ve Etik, Kayıtdışı Ekonomi ve Etik, Etik, Kültür ve Toplum) Cilt 2 olarak basılmış ve http://www.etik.gov.tr/etikkulturu/akademikcalismalar.htm adresinde de yayınlanmıştır.

ç) Diğer Faaliyetler

• Kurulun faaliyetlerine ve etik ile ilgili dokümanlara ulaşabileceğiniz www.etik.gov.tr ve www.kamuetik.gov.tr internet adresleri sürekli olarak güncellenerek, faaliyetlerin duyurulmasından öte; bu konuda bir veri tabanı oluşturulması yönünde de adım adım ilerlemektedir.
• Kurulun üç aylık faaliyetlerinin yer aldığı haber bültenleri, Ocak 2009’dan itibaren www.etik.gov.tr/haberbultenleri/haberbultenleri.htm adresinden yayınlanmaktadır.
• Kurula çeşitli yollarla başvuran vatandaşlar, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve özel sektör temsilcilerine kamu yönetiminde etik konusu ile ilgili bilgi, materyal ve rehberlik desteği sağlanmıştır.






• Kurul tarafından etik kültürün ve bilincin geliştirilmesi amacıyla 25-31 Mayıs 2009 tarihleri arasındaki etik haftası etkinliklerinde kullanılmak üzere hazırlanmış olan afişler ve mevzuat kitapçıkları; Bakanlıklar, Valilikler ve Merkez’de yer alan kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir. Yine etik haftası münasebetiyle “25 Mayıs Etik Günü Pulu” bastırılmıştır.





2. İNCELEME VE ARAŞTIRMA

a) Yasal Altyapı

Kamu Görevlileri Etik Kurulu, kamu kurum ve kuruluşlarında etik davranış ilkelerine aykırı davranış ve uygulamalar bulunduğu iddiasıyla, re’sen veya yapılacak başvurular üzerine, an az genel müdür veya eşiti seviyesindeki kamu görevlileri hakkında gerekli inceleme ve araştırmayı yapmaya yetkilidir. Kurul, etik ilkelere aykırı davranış ve uygulamalar hakkında yapacağı inceleme ve araştırmalara esas olmak üzere gerektiğinde yetkili makamlar kanalıyla kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge toplayabilir.
Kurul, inceleme ve araştırmasını, Yönetmelikte yer alan etik davranış ilkelerinin ihlâl edilip edilmediği çerçevesinde yürütür. Kurul yapacağı inceleme ve araştırmayı, en geç üç ay içerisinde sonuçlandırır.
Başvurular, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda belirlenen esaslara göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşları ile Türkiye’de ikâmet eden yabancı gerçek kişiler tarafından yapılabilir; ancak kamu görevlilerini karalama amacı güden, haklı bir gerekçeye dayanmayan, başvuru konusuyla ilgili yeterli bilgi ve belge sunulmamış başvurular değerlendirmeye alınmaz.
Kurul, yasadan kaynaklı nedenler dolayısıyla birçok başvuru hakkında işlem yapamamaktadır. Bu nedenleri şu şekilde sıralamak mümkündür:
• Kapsam Dışı Kuruluşlar: Kanunun 1.maddesinde “Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Bakanlar Kurulu üyeleri, Türk Silahlı Kuvvetleri ve yargı mensupları ile üniversiteler” hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
• Genel Müdür Altındaki Düzeyde Yer Alan Kamu Görevlileri: Kanunun 4.maddesi gereğince “en az genel müdür veya eşiti seviyedeki kamu görevlileri hakkında Kurula başvurulabilir.” Bu nedenle en az genel müdür ve eşiti düzeyinde olmayan kamu görevlileri hakkında yapılan başvurular incelemeye alınamamaktadır.
• Yargıya İntikal Eden Konular: Kanunun 4.maddesinin son fıkrasına göre “Yargı organlarınca incelenmekte olan veya karara bağlanmış bulunan uyuşmazlıklar hakkında Kurula veya yetkili disiplin kurullarına başvuru yapılamaz. İnceleme sırasında yargı yoluna gidildiği anlaşılan başvuruların işlemi durdurulur.” Bu hüküm çerçevesinde, etik davranış ilkelerine aykırılık iddiasıyla yapılan başvurular hakkında, eğer konu yargıya taşınmışsa veya inceleme sırasında yargı yoluna gidildiği anlaşılırsa Kurulumuzca herhangi bir işlem yapılamamaktadır.

b) Ele Alınış Şekillerine Göre Başvurular

2009 yılı içerisinde Kurulumuza e-posta ile 402 adet başvuru yapılmış, gelen bu başvuruların 68 tanesi için dosya açılmış, kalan 334 başvuru ise başvuruya ilişkin kanuni koşulları taşımadıklarından işleme alınmamış ve başvuru sahiplerine bilgi verilmiştir.
Elektronik posta ile yapılan başvuruların haricinde; 9 tanesi re’sen olmak üzere 115 adet dosya işleme alınmıştır.
Böylece 2009 yılı içerisinde re’sen ele alınan dosyalarla birlikte Kurulumuzda toplam 183 adet dosya işlem görmüştür.

c) Konularına Göre Başvurular

2009 yılı içerisinde Kurulumuza yapılan başvurulardan işleme alınanlara ilişkin konu bazında dağılım aşağıdaki grafikte gösterilmiştir:


ç) Sonuçlarına Göre Başvurular

2009 yılı içerisinde işleme alınan 183 dosyanın 83 tanesi, Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde başvuru usul ve esaslarına aykırılıktan dolayı Kurul gündemine alınmayarak incelenememiş ve başvuru sahiplerine bilgi verilmiştir. İşleme alınan 53 dosya hakkında Kurul kararı verilmiş olup, Kurul kararlarına ilişkin ayrıntılı dağılım aşağıdaki şekildedir. 2009 yılı içerisinde işleme alınan 183 dosyanın 47 tanesine ilişkin inceleme ve araştırmalar ise 2010 yılı içerisinde de devam etmektedir.



d) Resmi Gazete’de Yayımlanan Kurul Kararları

TABLO - 6

Karar Tarihi Karar Sayısı Konu Etik İhlâlde Bulunan Kamu Görevlisi/Görevlileri Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı
23/1/2009 2009/1 Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı (Yönetmelik md.15) 1)Kazım ÇALIŞKAN, Sigara Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
2)Adnan TOP, Sigara Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. Genel Müdürü
3)Ahmet Eray ATAY, Sigara Sanayi İşletmeleri ve Ticareti A.Ş. Genel Müdürü 27162
06/05/2009 2009/19 Saygınlık ve Güven (Yön.md.10)
Kamu Malları ve Kaynaklarının Kullanımı
(Yön. md.16) Erdal GÜLDEREN, Petrol İşleri Genel Müdürü 27260
11/06/2009 2009/23 Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı
(Yön. md. 15)
Kamu Malları ve Kaynaklarının Kullanımı
(Yön. md. 16) Hüseyin GEMİ,
Denizli Serinhisar Belediye Başkanı 27270
25/09/2009 2009/37 "Dürüstlük ve Tarafsızlık" (Yönetmelik m.9) Ahmet KÜÇÜKLER, Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı 27464
09/10/2009 2009/38 "Amaç ve Misyona Bağlılık" (Yön. md. 8), "Saygınlık ve Güven" (md. 10),
"Çıkar Çatışmasından Kaçınma" (md. 13) ve "Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu" (m.20) Veysel UYAR, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı 27394
05/11/2009 2009/40 "Saygınlık ve Güven" (Yön. md. 10), Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı (Yön. md. 15), "Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu" (Yön. md. 20)
Sedat YILDIRIM, Uşak İli Sivaslı İlçesi eski kaymakamı
27436




3. YASAL VE İDARİ DÜZENLEMELER

a) 5176 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarı Taslağı
Kurulumuzca etik kültürün geliştirilmesi ve Kanunla verilen diğer görevlerin yerine getirilmesi sürecindeki deneyimler ve AB mevzuatına uyum çerçevesinde Kurulun idari ve mali kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla mevzuatımızda bazı değişikliklerin yapılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede; 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da değişiklik yapılmasını öngören bir kanun tasarı taslağı hazırlanmış ve ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir. Hazırlanmış olan taslakta: “Üniversitelerin de kapsam içine alınması, Kurulun bağımsız bir statüye kavuşturulması, yargıya intikal etmiş olan konuların da incelenebilmesi, disiplin kurullarında olan etik inceleme yetkisinin etik komisyonlarına verilmesi” gibi bir dizi değişiklik öngörülmektedir.

b) Denetim Görevlilerinin Uyacakları Etik Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik Taslağı
Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 5176 sayılı Kanun’a tâbi kurum ve kuruluşlarda çalışan tüm kamu görevlilerini kapsayan etik davranış ilkeleri hakkında genel bir yönetmelik, 13/04/2005 tarih ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştu.
Çeşitli kurumların denetim birimi başkanlarının katılımıyla düzenlenen toplantılarda; denetim etiği ile ilgili özel bir düzenleme yapılmasının gerek denetim elemanlarına rehberlik etmesi gerekse denetim kalitesinin attırılması açılarından yararlı olacağı değerlendirilmişti. Yine etik komisyonu üyesi denetim görevlileri ile düzenlenen çeşitli toplantılarda da, denetim etiği alanında ayrıntılı bir düzenleme yapılması yönünde görüşler gündeme getirilmişti.
Söz konusu görüşler Kurulumuzca değerlendirilmiş ve bu hususta, Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 3 üncü ve 7 nci maddelerine dayanılarak, “Denetim Görevlilerinin Uyacakları Etik Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik” taslağı oluşturulmuş ve ilgili kurum/kuruluşlarla paylaşılmıştır.

c) Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik
Söz konusu yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararı olarak 31/7/2009 tarih ve 27305 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik ile etkin, verimli, hesap verebilir, vatandaş beyanına güvenen ve şeffaf bir kamu yönetimi oluşturulması; kamu hizmetlerinin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesinin sağlanması amaçlanmıştır.
ç) Kamu Personeli Uygulama Genelgesi
Devlet Personel Başkanlığı tarafından çıkartılan 26/11/2008 tarih ve 27066 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan 2008/1 sayılı genelgede: “Kurumlar tarafından; a) Personelin görevlerinin yürütülmesinde adalet, dürüstlük, saydamlık, tarafsızlık ve güvenilirlik ilkelerine uyumlarının sağlanması ve niteliğinin yükseltilmesi amacıyla; mesleki etik ilkeleri ve yolsuzlukla mücadele konularında eğitim verilmesi gerektiği” belirtilmiştir.

4. İLKE KARARLARI VE İSTİŞARİ GÖRÜŞLER

a) “24 Kasım Öğretmenler Günü” ile ilgili 2008/2 Sayılı İlke Kararı

Etikle ilgili bilgi ve pratiklerin, ilk basamak eğitim kurumu olan anaokulundan itibaren kazandırılması hususu bilimsel bir gerçektir. Okullarda öğretilen etik değerlerin uygun pratiklerle bütünleştirilmesi, etik ve etik dışı davranışlar konusunda bir bilinç oluşturulması ve dolayısıyla etik kültürün geliştirilmesi, eğitim ve öğretim kurumlarının temel misyonlarındandır.
24 Kasım Öğretmenler Günü dolayısıyla özellikle ilköğretim kurumlarında öğretmenlere yönelik olarak bazı hediye uygulamalarının (altın ve benzeri), bu günün anlamını olumsuz yönde etkilediği, öğretmenlik mesleğinin itibarını zedelediği, öğrencilerde etik değerler konusunda şüpheler uyandırdığı, öğrenci-aile ve öğrenci-okul ilişkilerinde etik açıdan olumsuzluklar meydana getirdiği düşünülmektedir.
Başta 24 Kasım Öğretmenler Günü olmak üzere, diğer gün ve haftalarda, günün anlamıyla uyumlu ve maddi değeri olmayan sembolik (çiçek ve benzeri) nitelikteki hediyeler dışındaki hediyelerin alınmaması konusunda “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” in 15. maddesine göre başta mülki yöneticiler olmak üzere Öğretmenler Kur¬ulu ile her kademedeki yönetici ve personelin gerekli dikkati göstermesi kararlaştırılmıştır.
b) Bazı Kurumların İstişari Görüş Taleplerinden Örnekler
 Tokat İl Özel İdaresi’nin: “4857 Sayılı İş Kanununa ve sözleşme statüsüne tâbi olarak çalışan personelin, 5176 Sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliğin kapsamında olup olmadığına ilişkin istişari görüş talebine yanıt verilmiş ve söz konusu yanıtta: “Kamuda; memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi olarak istihdam edilen tüm kamu görevlilerinin kapsam içerisinde olduğu” belirtilmiştir.

 Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından: “Etik kurallara aykırı davranıldığı iddiasıyla tüzel kişi tarafından etik komisyonuna başvuruda bulunulup bulunulamayacağı” hususu sorulmuştur. Söz konusu istişari görüş talebine şu şekilde yanıt verilmiştir: “5176 Sayılı Kanun’un 4.maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan: ‘Başvurular, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda belirlenen esaslara göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye’de ikâmet eden yabancı gerçek kişiler tarafından yapılabilir.’ hükmüne istinaden etik kurallara aykırı davranıldığı iddiasıyla ancak gerçek kişiler başvuruda bulunabilir. Yine Kanun’un 4.maddesinin bir ve ikinci fıkraları uyarınca; etik kurallara aykırı davranıldığı iddiasıyla genel müdür ve eşiti seviyesindeki kamu görevlileri dışındaki görevliler için yapılacak başvurular ancak yetkili disiplin kurullarına yapılabilir.”

5. PROJE BİLGİLERİ

a) Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi

Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından hazırlanan ve Avrupa Birliği Mali İşbirliği 2006 Yılı Programı kapsamında kabul edilen “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi”nin onay işlemleri 30 Kasım 2007 tarihinde tamamlanmış, 7 Şubat 2008 tarihinde Başbakan Sayın Recep Tayip Erdoğan’ın katılımları ile açılış konferansı gerçekleştirilmiş, 30 Kasım 2009 tarihinde tamamlanmış olan projenin kapanış konferansı da, Devlet Bakanı Sayın Cevdet Yılmaz’ın katılımları ile 25 Kasım 2009 tarihinde gerçekleştirilmiştir.









Kapanış Konferansı
Devlet Bakanı Sayın Cevdet Yılmaz, konuşmasında şu hususlara vurgu yapmıştır:
“…
Değerli katılımcılar,

Şüphesiz ki ülkemizde kamu etiği ve yolsuzlukla mücadele alanında yaşanan önemli bir gelişme de Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun kurulmasıdır. Kamu Görevlileri Etik Kurulu önleyici özelliğiyle ön plana çıkan ve dünyada da yeni gelişmekte olan kamu etiği mekanizması bağlamında 2004 Yılında oluşturulmuştur. Bugün bir araya gelmemize vesile olan Proje de Etik Kurulu tarafından yürütülmektedir. Etik Kurulunun bu tür başarılı faaliyetlerini görmek gerçekten sevindirici bir gelişmedir.
Kamu etik kurulunun çalışmalarının kamu etiği yanında toplumun tümünde bir etik bilinci oluşmasına katkıda bulunacağı kuşkusuzdur. Nitekim bugün yazılı ve görsel medyada ve akademik dünyada etik kavramının eskisine göre çok daha sıklıkla dile getirilen ve üstünde konuşulan bir kavram olduğu görülmektedir. Kurulun üst düzey resmi görevlilere ilişkin Resmi Gazetede yayımlamış olduğu etik ilkelerin ihlaline ilişkin kararlar, kamu yöneticilerine ve topluma önemli sinyaller göndermektedir. Bu durumdan Avrupa Birliği 2009 yılı İlerleme Raporunda da övgüyle söz edilmektedir.
Bu vesile ile Kurulun gerek mevzuat, gerekse idari ve mali altyapı açısından güçlendirilmesi ve daha etkin hale getirilmesi yönündeki desteğimizi yinelemek isterim. Kurulun topluma dönük çalışmalarını önümüzdeki dönemde de artarak sürdürmesini ve toplumda etik talebinin güçlendirilmesine katkıda bulunmasını bekliyoruz. Başta da belirttiğimiz gibi etik ve yolsuzlukla mücadele salt bir kurum ya da kamu kesimiyle sınırlanabilecek bir konu değildir.
Değerli katılımcılar,
Yolsuzluk ve etik konusunda altını çizmek istediğim son bir husus da konunun çok boyutluluğu ve toplumsal niteliğidir. Usulsüz bir işlemin bir tarafını kamu yönetimi oluştururken, çoğu zaman diğer tarafını özel kişi ve şirketler oluşturmaktadır. İki yönlü işleyen bu sistemin bütün yönlerini kapsayan bir mücadele önem taşımaktadır. Bu nedenle yolsuzlukla mücadele ve bu konudaki etik çalışmalar tüm toplumsal alanları ve kesimleri kapsamalıdır. Yolsuz ve usulsüz uygulamalar konusunda toplumsal duyarlılığın ve tepkilerin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu konuda kamunun yanında basın yayın organlarına ve sivil toplum kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir. Toplumun tüm kesimlerinin üzerine düşeni yapması başarının en önemli unsuru olacaktır.
…”
Proje çalışmaları, Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi tarafından yürütülmüştür. Projenin hedef, çıktı ve faaliyetlerine ilişkin tablo aşağıdaki şekildedir:
TABLO - 7

Genel Hedef Avrupa standartları ve diğer uluslararası standartlar ile GRECO tavsiyeleri doğrultusunda Türkiye’de yolsuzluğun önlenmesi için etiğin güçlendirilmesi ve geliştirilmesi yoluyla demokrasi ve hukukun üstünlüğüne katkıda bulunmak.
Proje Hedefi Etik kurallarının uygulanmasına destek vermek ve yolsuzluğun etkin bir şekilde önlenmesi için yeni kurallar ve sistemler geliştirmek
Genel Başlangıç Aşaması / Projenin Kuruluşu
1. Faaliyet Başlangıç faaliyetleri / çalışma grupları / taraflarla toplantılar
2. Faaliyet Ofisin kurulması ve tefrişi
3. Faaliyet Detaylı çalışma planının ve başlangıç raporunun hazırlanması
4. Faaliyet Başlangıç konferansının düzenlenmesi
Çıktı 1 Görevlerini daha iyi yerine getirmeleri için Kamu Görevlileri Etik Kurulu Sekreteryası eğitildi ve gerekli araçlarla desteklendi.
1. Faaliyet Kurul ve sekreteryasının çalışma usullerinin gözden geçirilmesi ve bu usulleri geliştirmeye yönelik önerilerde bulunup, bunların uygulanması
2. Faaliyet Kurul sekreteryasının, başvuruların incelenmesi ve etik ilkelerin uluslararası standartlara paralel bir şekilde uygulanması hususunda eğitilmesi
3. Faaliyet Şikâyetlerin soruşturulması konusunda eğitimin gerçekleştirilmesi
4. Faaliyet Diğer Avrupa Birliği üyesi ülkelerde (örneğin İrlanda ve Hollanda) benzer kurumların deneyimlerini incelemek üzere Kurul üyelerinin ve sekreteryasının yer aldığı 2 çalışma ziyaretinin düzenlenmesi
Çıktı 2 Etik ilkelerin uygulanmasını desteklemek üzere bir eğitim paketi/modülü geliştirilmiştir. Eğitim paketinin proje sonrası dönemde uygulanmasını sağlamak amacıyla kurumlarca etik eğitimi stratejileri geliştirilmiştir.
1. Faaliyet Etik eğitimi ve etik ilkelerin uygulanmasının desteklenmesine yönelik uluslararası standartlar ve araçların incelenmesi ve seçilen materyalin Türkçeye tercüme edilmesi
2. Faaliyet Etik eğitimi için etik ilkelere dayalı tutarlı bir eğitim paketi/müfredatının geliştirilmesi
3. Faaliyet Eğitim stratejisinin geliştirilmesi
4. Faaliyet Eğitim paketinin son haline getirilip, kurumların kullanımına sunulması
Çıktı 3 Eğiticilerin eğitimi programı hazırlanmıştır. (110 eğitici eğitimlerini almış ve etik eğitimi verebilecek konumdadır.)
1. Faaliyet Kamu görevlileri arasından 110 eğiticinin seçilmesi
2. Faaliyet “Etik ilkeleri” eğitim paketinin uygulanması için eğiticilerin eğitilmesi
3. Faaliyet Eğiticilerin pilot eğitimlerinin gerçekleştirilmesi
4. Faaliyet Eğiticilere etik eğitiminin verilmesi
Çıktı 4 81 İlin Etik Komisyonu başkan ve üyeleri için Etik Liderlik Seminerlerinin düzenlenmesi
1. Faaliyet Kamu etiği ilkelerinin uygulanması hususunda tüm illerimizden Etik Komisyonu başkanı olan vali yardımcıları, belediye başkan yardımcıları ve il özel idaresi genel sekreter yardımcılarının katılımlarıyla 10 Bölgesel Etik Liderlik Seminerinin düzenlenmesi
2. Faaliyet Kamu etiği ilkelerinin uygulanması hususunda tüm illerimizden Etik Komisyonu üyesi olan ve personel sayısı itibariyle en büyük kurumları temsil eden il milli eğitim, sağlık ve emniyet müdürlerinin katılımlarıyla 10 Bölgesel Etik Liderlik Seminerinin düzenlenmesi
Çıktı 5 Merkezi kurum ve kuruluşların Etik Komisyonu Başkan ve Üyeleri ile üst düzey yöneticilerine yönelik Etik Liderlik Seminerleri düzenlenmiştir.
1. Faaliyet Etik Komisyonu üyeleri için 6 adete kadar eğitim faaliyetinin düzenlenmesi
2. Faaliyet Kamu idarelerinin merkezi seviyedeki kurumlarında çalışan üst düzey kamu görevlileri için 4adete kadar eğitim faaliyetinin düzenlenmesi
Çıktı 6 Etik dışı davranışlardan kaynaklanan yolsuzluk risk alanlarına ilişkin 10 akademik araştırma hazırlandı ve kamuoyunda tartışıldı.
1. Faaliyet Genel anlamda etik konular ve yolsuzlukla ilgili 10 araştırma çalışması için konu hazırlığı ve araştırma temalarının tespitinin yapılması
2. Faaliyet Araştırma çalışmalarının sonuçlarının yayımlanması
3. Faaliyet Çalışmaların sonuçlarının 2 konferansla kamuoyuna sunulması
Çıktı 7 Yasama ve Yargıya ilişkin etik ilkelerin geliştirilmesi desteklendi.
1. Faaliyet Yasama ve yargı mensuplarına ilişkin etik sorun alanları, sorunların çözümüne yönelik etik ilkelerin geliştirilmesi ihtiyacı ve bu alanlardaki uluslararası deneyimin ele alındığı basına kapalı iki ayrı çalıştay ve kamuoyuna açık bir uluslararası konferansın düzenlenmesi
2. Faaliyet Yasama ve yargı etiği konusunda yürütülen çalışmalara destek verilmesi
Çıktı 8 Türkiye’de etik ve diğer yolsuzlukla mücadele mevzuatının etkililiğinin değerlendirilip, önleyici stratejilere ilişkin önerilerin geliştirilmesi
1. Faaliyet Ceza, disiplin, bilgi edinme ve etik mevzuatının, yolsuzluğun önlenmesindeki etkinliğinin değerlendirilmesi
2. Faaliyet Çalışma sonuçlarına dayanan yolsuzlukla mücadele önlemleri ile ilgili önerilerin sunulması
3. Faaliyet Türkiye’de yolsuzlukla mücadele stratejilerinin idare, koordinasyon ve takibi için önerilerin geliştirilmesi
4. Faaliyet Türkiye’de yolsuzluğun önlenmesi ile ilgili 2 ulusal çapta konferansın düzenlenmesi


Yukarıdaki tabloda yer alan çıktı ve hedefler doğrultusunda gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin ayrıntılı bilgiler, “Etik Kültürün Yaygınlaştırılması” başlıklı bölümde işlenmiştir. Burada sadece proje çıktıları doğrultusunda faaliyetlere ilişkin kısa bir bilgi verilecek, ardından çıktı 1 kapsamında Hollanda’ya gerçekleştirilen çalışma ziyaretinden bahsedilecektir.

 Etik Kurulu çalışmalarının etkinleştirilmesi amacıyla gerekli eğitimler yapıldı ve materyaller sağlandı. (Çıktı 1)
 Kamu görevlileri için mesleki etik kurallarının uygulanmasını desteklemek adına bir eğitim paketi kullanıma sunuldu. (Çıktı 2)
 Eğitim paketi uygulaması dâhilinde 110 eğitici yetiştirildi. (Çıktı 3)
 81 ilin valilik, belediye ve özel idare etik komisyonu başkan ve üyeleri ile il milli eğitim, sağlık ve emniyet müdürlerinin katılımlarıyla, kamu görevlileri için etik kurallarının uygulanması ile ilgili seminerler düzenlendi. Toplamda 406 katılımcıyla 10 etik liderlik semineri gerçekleştirildi. (Çıktı 4)
 Merkezi kurum ve kuruluş etik komisyonu başkan ve üyeleri ile üst düzey idarecilerin katılımlarıyla kamu görevlileri için etik kurallarının uygulanması konusunda seminerler düzenlendi. Üst düzey görevliler için 4, etik komisyonu başkan ve üyeleri için 6 adet etik liderlik semineri gerçekleştirildi ve toplamda 278 katılımcı yer aldı. (Çıktı 5)
 10 adet akademik araştırma çalışması tamamlandı. Çalışma sonuçlarına ilişkin iki adet çalıştay gerçekleştirildi ve çalışmalar yayımlandı. (Çıktı 6)
 Yasama ve yargı için etik kuralların geliştirilmesi desteklenmiştir. (Çıktı 7)
 Türkiye’de etik kurallarının ve diğer yolsuzlukla mücadeleye yönelik önlemlerin (bilgi edinme, ceza ve disiplin mevzuatları açısından) etkinliği değerlendirilmiş ve ileriye dönük yolsuzluğu önleme tavsiyeleri raporlandırılmıştır. Sistem çalışmaları raporu ve Yolsuzluk raporu şeklinde iki rapor tamamlanmıştır. (Çıktı 8)


HOLLANDA ÇALIŞMA ZİYARETİ

“Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi’nin” ilk çıktısının 4. faaliyeti kapsamında daha önce İrlanda Standartlar Kurulu’na bir çalışma ziyareti gerçekleştirilmişti. Aynı şekilde Hollanda’ya da 28 Eylül – 2 Ekim 2009 tarihleri arasında bir çalışma ziyareti gerçekleştirilmiştir. Bu ziyaretin amacı:
“Bakanlıklar ile diğer kamu kurumları içerisinde yer alan Etik Komisyonlarının muhtemel rollerine ve etik ortamı korumaya daha fazla odaklanarak bu konularda ilerlemektir.”

Program
Hollanda’ya düzenlenmiş olan çalışma ziyareti, Türkiye’de, Avrupa Konseyi Proje Ofisi; Hollanda’da, BIOS (Hollanda Dürüstlük Ofisi) işbirliği çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışma ziyareti, 28 Eylül 2009 Pazartesi günü Lahey kentinde bulunan CAOP (Hollanda Personel Kurumu) bünyesinde yer alan BIOS’ta başlamıştır. Öğlene kadar süren sunum ve tartışmaların ardından Amsterdam’a geçilmiştir. Amsterdam Üniversitesi’nde Prof. Dr. Leo Huberts, “Hollanda Politik-İdari Yapısını”; Dr. Frederique Six de, “Dürüstlük Alanında Karşılaştırmalı Araştırmanın Uygulamadaki Sonuçlarını” anlatmıştır. Amsterdam Üniversitesi’ndeki sunumların ardından Lahey’e dönülmüştür.











BIOS (Hollanda Dürüstlük Ofisi)

Salı günü program, BIOS’ta Prof. Dr. R. Niessen tarafından verilen dürüstlük konulu sunum ve ardından gerçekleştirilen tartışma ile başlamıştır. Öğle yemeğinin ardından Prof. Dr. R. Jeurissen tarafından etik ikilem semineri verilmiştir.

29 Eylül 2009 Salı gününün akşamında Lahey Büyükelçimiz Sayın Uğur Doğan, Hollanda’ya çalışma ziyareti gerçekleştiren Türk heyeti onuruna akşam yemeği davetinde bulunmuştur. Büyükelçilik ziyaretinde Kurul Başkanımız Prof. Dr. Bilal Eryılmaz tarafından etik ile ilgili olarak genel bir bilgi verilip, çalışma ziyaretinin amaçlarından bahsedilmiştir.











Lahey Büyükelçiliğimiz
Çarşamba günü, Lahey’de bulunan İçişleri ve Krallık İlişkileri Bakanlığı’na ziyarette bulunulmuş ve P. van der Gaast ile Dr. T. Lamboo tarafından verilen sunumlar takip edilmiştir. Öğle yemeğinin ardından Rotterdam’a geçilmiştir. Rotterdam Belediyesi’nde Meclis üyeleri; E. van Coblijn ve Zeki Baran tarafından verilen sunumların ardından Rotterdam Belediye Başkan Yardımcıları’ndan Sayın Hamit Karakuş’un daveti ile Rotterdam limanı gezisi gerçekleştirilmiştir. Rotterdam limanı gezisinin ardından Lahey’e dönülmüştür.
Perşembe günü, öğlene kadarki kısımda Lahey’de bulunan Sayıştay ziyaret edilmiş ve “İzleme ve Risk Analizi” ile ilgili sunum takip edilmiştir. Öğle yemeğinin ardından Amsterdam’a geçilmiştir. Amsterdam’da “Yerel Yönetimlerde İmar Uygulamalarındaki Yolsuzlukların Giderilmesi” ile ilgili sunum, Ronald Wiggers tarafından gerçekleştirilmiştir. Sunuma ilişkin dikkat çeken bazı hususları aktarırsak: “Amsterdam Belediyesi ile irtibat halinde çalışan ve sosyal konut projeleri üreten; ancak özel hukuk hükümlerine tâbi ‘Kamu Konutlandırma Şirketi’ şeklinde bir yapılanma söz konusudur. Şirket, özellikle fuhuş ve uyuşturucunun yoğun olduğu yerlerde sosyal dönüşüm projeleri, ıslah projeleri yapmaktadır. Toplum için zarar teşkil eden ve şehrin yaşanabilirliğini etkileyen bu tür yerleşim yerlerinin kamulaştırma olmaksızın satın alınarak, muhtaç ve topluma zarar vermeyecek kişilere kiralanması yönünde bir politika izlenmektedir. Yine fairtrade şirketlere şehrin merkez yerinde daha ucuz fiyatlarda işyerleri kiralanmaktadır. Şirket, esas itibariyle özel bir şirket gibi hareket ettiği için; sosyal faydanın yanında kârını da takip etmektedir. Bahsi geçen şirket, her ne kadar özel bir şirket olarak hareket etse de, üstlendiği misyonu itibariyle kamusal karakteri de haizdir. Zira satın alınan evler, genelde halktan kişilere kiralanmak istenmekte, sokaklardaki dinamizme önem verilmektedir. Yine şehrin, kötü bir şöhrete sahip olmasına sebep olan yerlerin de satın alınarak alışveriş merkezi haline getirilmesi amaçlanmaktadır.









Hollanda Sayıştayı
Çalışma ziyareti, Cuma günü saat 12.00’de tamamlanmış, ziyaretin bu son gününde Ulusal Ombudsman ziyaret edilmiştir.










Ulusal Ombudsman

Çalışma Ziyaretine İlişkin Genel Değerlendirme
Gerçekleştirilen çalışma ziyaretinde; Hollanda’da kamu etiğinin gelişimi değerlendirilmiş, Hollanda Dürüstlük Ofisi’nin (BIOS) küçük bir kuruluş olarak Bakanlıklar ve diğer kamu kuruluşları ile nasıl çalıştığı görülmüş, uygulamada etik bir ortamın oluşumunu görmek için seçilen Bakanlıklar ve Belediyeler ziyaret edilmiştir.
Çalışma ziyareti özellikle Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun Etik Komisyonları ile ilişkilerini nasıl geliştirebileceği hakkında ışık tutmuştur. Söz konusu ziyaret, 2010–2011 dönemini kapsayacak olan “Kamuda Etik Kültürün Pekiştirilmesi Projesi’nin” bir parçasını oluşturacak mahiyette neticelenmiştir.
Hollanda’ya gerçekleştirilen çalışma ziyareti boyunca karşılıklı etkileşim ve bilgi alışverişi yaşanmış; sadece Hollanda’nın politik, idari yapısı ile Kurumlarına ilişkin bilgi edinilmemiş; aynı zamanda Türkiye’deki yapı ve Kamu Görevlileri Etik Kurulu’ndan, Kurul’un gerçekleştirmiş olduğu faaliyetlerden bahsedilmiştir.
Çalışma ziyareti boyunca yaşanan etkileşim neticesinde, her iki ülkedeki etik sistemi karşılaştırma imkânı doğmuş ve iki sistemin birçok yönünün benzerlik gösterdiği, her iki tarafça beyan edilmiştir.
Ziyaret sırasında görülmüştür ki; bazı konularda, Türkiye öncü rol dahi üstlenebilecektir. Özellikle eğitim faaliyetleri ve hediye konusunda mevcut sistem olarak ileri düzeyde olunduğu görülmüştür.
b) Kamuda Etik Kültürün Pekiştirilmesi Projesi

AB Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı IPA-2006 yılı programlaması kapsamında kabul edilen ve Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülen “Türkiye’de Yolsuzluğun Önlenmesi için Etik” Projesinin uygulama dönemi 30 Kasım 2009 tarihinde sona ermektedir.
Söz konusu proje bağlamında elde edilen kazanımların sürdürülebilir kılınmasına, Etik Komisyonlarının amaçlarını gerçekleştirmelerine yardımcı olunmasına ve etik kültürünün kamu yönetiminde derinleştirilmesine duyulan ihtiyaç yeni faaliyetleri kapsayan yeni bir projenin hazırlanması sonucunu doğurmuştur.
Bu bağlamda; Kamu Sektöründe Etiğin Geliştirilmesi (Consolidating Ethics in the Public Sector) isimli proje önerimiz AB Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı IPA-2009 yılı Programlaması kapsamında değerlendirilmek ve Avrupa Komisyonuna gönderilmek üzere Avrupa Birliği Genel Sekreterliğine iletilmiştir. Anılan Genel Sekreterlikten alınan 19/06/2009 tarihli ve 4187 sayılı yazı ile başvurumuzun Avrupa Komisyonuna 2 Haziran 2009 tarihi itibariyle gönderildiği öğrenilmiştir.
Proje önerimiz “direct grant agreement” türünde yapılmış olup, Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülecektir. Projenin uygulama dönemi 2 yıl, bütçesi 1.500.000 Avrodur ve bu miktarın % 10’luk (150.000 Avro) kısmının özel katkı olarak Avrupa Konseyince karşılanması planlanmaktadır. Ancak Avrupa Komisyonunun katılım öncesi mali yardım aracı (IPA) ile ilgili aldığı bir karar uyarınca “direct grant agreement” türündeki başvuruların bütçesinin %10’luk kısmının da (150.000 Avro) ulusal bütçeden karşılanması gerekmektedir. 2010 yılı merkezi yönetim bütçe kanunu tasarısına söz konusu projenin 150.000 Avroluk kısmı için ödenek ayrılması ile ilgili gerekli girişim gerçekleştirilmiştir.
Projenin nihai hedefi; Avrupa Birliği ve diğer uluslararası standartlar ile uyumlu bir şekilde Türkiye’de yolsuzluğun önlenmesine katkıda bulunmaktır. Özelde proje faaliyetleri ile hedeflenen ise; kamu sektöründe etik ilkelerin etkin bir şekilde uygulanması ile yaygınlaşmasını sağlamak ve Etik Komisyonlarının kendi kurumlarında etik kültürü geliştirmelerine destek olmaktır.
Proje kapsamında;
1) Kamu Görevlileri Etik Kurulu sekretaryasına, Eğitim Stratejisi faaliyetlerinin uygulanması ve yaygınlaştırılması için gerekli eğitimlerin verilmesi,
2) En az 100 etik eğiticisi eğitilmesi,
3) Kamu Görevlileri Etik Kurulunun etiğin ve eğitim stratejisinin geliştirilmesi için alınacak önlemleri Etik Koordinasyon Komitesi aracılığıyla eşgüdümünün desteklenmesi,
4) Devlet üniversiteleri ve meslek kuruluşları için etik davranış ilkelerinin geliştirilmesi ve bu kuruluşlardaki etik komisyonlarının eğitim faaliyetleri için kapasitelerinin arttırılması,
5) Türkiye’de Yolsuzluğun Önlenmesi için Etik Projesi kapsamında yaptırılan akademik çalışmaların sonuçları ve önerilerinin bir strateji çerçevesinde hayata geçirilmesi,
6) Etik Komisyonlarının eğitim stratejilerini planlamalarında ve eğitimlerini vermede desteklenmesi ve uygulamanın izlenmesi,
7) Valilikler ve yerel yönetimler için Etik Eğitimi Stratejisinin ve materyalinin kurulacak olan eğitim birimi aracılığıyla geliştirilmesi,
8) Pilot uygulama için seçilen bir kamu kurumunda, çalışmaların daha da yoğunlaştırılması ve etik ilkelerin etkin uygulanmasının sağlanması yoluyla ilerde bütün kamu kurumlarında uygulanacak önleyici stratejilere hazırlık yapılması,
9) Bakanlıklarda, okullarda, üniversitelerde ve toplumun genelinde yolsuzluk ile ilgili bilincin ve farkındalığın arttırılması için kampanyalar geliştirilmesi ve medya ile kısa filmler çekilmesi için işbirliği yapılması,
Planlanmaktadır.

c) Etik Komisyonları İçin İhtiyaç Analizi Projesi

Kamu Görevlileri Etik Kurulu Başkanlığı, kurumların proje hazırlama ve müktesebat uyum çalışmalarına yönelik kısa dönemli teknik destek ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla faaliyet gösteren Avrupa Birliği Entegrasyon Sürecinin Desteklenmesi (SEI) Finansman Projesi mali kaynağından karşılanmak üzere, Etik Komisyonları İhtiyaç Analizi isimli bir çalışma gerçekleştirecektir.

Çalışmanın Amacı
Çalışmanın genel amacı 2005 yılında çıkan Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 29. maddesi ile kurulan Etik Komisyonlarının daha etkin hale getirilerek, kurumlarında karşılaştıkları etik problemleri çözmelerinde ve kurumlarında etik kültürü yaygınlaştırmalarında ihtiyaç duydukları hususların analizini yapmaktır.
Bu projenin önemi etik komisyonların ihtiyaçlarını belirleyerek karşılaştıkları veya karşılaşmaları olası bürokratik, yasal veya kültürel engellerin aşılmasına yardımcı olmaktır. Bu tür bir analizden elde edilen sonuçların Kamu Görevlileri Etik Kurulu ve ilgili kurumların etik komisyonları tarafından hayata geçirilmesi sonucunda, uzun dönemde Türkiye'nin Yolsuzluk Algılama Endeksindeki sıralamasını yükseltmesi beklenirken aynı zamanda da vatandaşın kamuya olan güvenini de arttıracağı düşünülmektedir. Ayrıca çalışma, etik komisyonları üzerine yapılan ilk bilimsel araştırma olması nedeniyle ayrı bir öneme sahiptir.

Çalışmanın 5 temel amacı vardır. Bunlar:
• Etik Komisyonların karşılaştıkları bürokratik sorunları analiz etmek,
• Kamu görevlilerinin uyması gereken etik ilkelerle ilgili mevzuatın eksikliklerini ve bunların uygulamadaki sorunlarını tespit etmek,
• Kamu Görevlileri Etik Kurulu kurulması hakkında 5176 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte yapılması planlanan değişikliğin de kullanılması amacıyla veri toplamak,
• Etik Komisyonlarına verilen veya verilmesi planlanan görevleri yeniden değerlendirmek,
• Etik Komisyon üyesi olmayan kamu görevlilerinin komisyonlardan beklentilerini belirlemek,
• Etik Komisyonların yapılarını yeniden değerlendirmek.

Metodoloji
Projede nitel ve nicel olmak üzere 2 tip analiz metodu kullanılacaktır. Nitel analizde Ankara, İstanbul, Diyarbakır, Trabzon, Van, İzmir, Adana ve Bolu olmak üzere 8 ilde görüşmeler gerçekleştirilecektir. Veriler yüz-yüze röportajlardan, çalışma notlarından, odak grupları ve/veya e-postalardan toplanması beklenmektedir. Araştırmacılar, Valiliklerin, İl özel İdarelerinin, Belediyelerin ve her ilde bulunan 3 meslek kuruluşunun (Barolar Birliği, Sanayi Odası ve Ticaret Odası) Etik Komisyon başkanları ile röportaj yapacaktır.
Nicel analizde araştırmacılar yukarıda belirtilen 8 ilde anket çalışması yapacaktır. Tahmini olarak 500 kişi ile anket yapılması beklenmektedir. Buradaki katılımcılar hem Etik Komisyon üyesi hem de Komisyon üyesi olmayan kamu görevlilerinden oluşacaktır.
Ankara'da çalışmanın sonuçlarının tartışılacağı 2 günlük bir çalıştay yapılacaktır. Çalıştayın ilk gününde merkezi idarede bulunan 16 bakanlık ve 8 üst kurulda görev yapan Etik Komisyon üyelerinden en fazla ikişer kişi, ikinci gününde ise Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları üst birliklerinden ve 22 bağlı kuruluştan en fazla ikişer Etik Komisyon üyesi çağırılacaktır.




6. ULUSLARARARASI İLİŞKİLER


a) ABGS İle İlişkiler

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği’nde oluşturulan AB Müktesebatına Uyum Ulusal Veri Tabanı’na düzenli olarak bilgi aktarımında bulunulmuştur.

b) GRECO İle İlişkiler

Üyelerinin yolsuzlukla mücadele sistemlerinin gözlenmesi ve bu yolda kapasitelerinin arttırılması amacını taşıyan Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu’nun (GRECO), Ülkemizin I. ve II. Aşama Değerlendirme Raporunda yer alan 21 tavsiyesi çerçevesinde çıkarılan Uygunluk Raporu kapsamında ve Adalet Bakanlığı’nın koordinasyonunda gerçekleştirilen toplantılara katılım ve katkı sağlanmıştır. Bu çerçevede; Kurulun personel sayısındaki artış durumu, Kurul tarafından yürütülen faaliyetler ile Kurul’un idari ve mali özerkliğe kavuşması yönünde yapılan çalışmalar hakkında bilgi aktarımında bulunulmuştur.

c) OECD İle İlişkiler

aa) OECD Rüşvetle Mücadele Çalışma Grubu

“Uluslararası Ticari İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Rüşvet Verilmesinin Önlenmesi Sözleşmesi” doğrultusunda, OECD çalışma grubu 19 – 22 Ocak 2009 tarihleri arasında ülkemize ziyarette bulunmuştur. Bu çerçevede, Kurulca yürütülen eğitim, araştırma ve diğer faaliyetler hakkında OECD çalışma grubuna bilgi aktarımında bulunulmuştur.

bb) OECD-MENA Bölgesel Etik Konferansı

Üyesi olduğumuz Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) desteği ile 2003 yılından itibaren Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinin liderliğinde yürütülmekte olan “İyi Yönetişim Girişimi”nin ülkemizin de eşbaşkanlığını yürütmekte olduğu “Kamu Etiği” bölümü çerçevesinde, Kurulumuz tarafından OECD ve Başbakanlık ile işbirliği içerisinde 26-27 Ekim 2009 tarihlerinde İstanbul'da The Marmara Otel'inde “Daha Temiz Bir Kamu Sektörü Tesis Etmek” konulu uluslararası konferans düzenlenmiştir. Konferansa, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinden üst düzey kamu görevlilerinin yanı sıra OECD ülkeleri, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları temsilcileri ile akademisyenler katılmışlardır.
Açılış konuşmalarının gerçekleştirildiği oturum, Kurul Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz tarafından yönetilmiştir. Bu oturumda, Fas Yolsuzluğun Önlenmesi Kurumu Başkanı Abdesselam Aboudrar, Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı Ruhi Özbilgiç, Kurul Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz ve OECD Kamu Yönetişimi ve Bölgesel Kalkınma Müdürlüğü Daire Başkanı Christian Vergez açılış konuşmaları yapmışlardır.
Özbilgiç konuşmasında; kamu yönetimi reformu bağlamında yönetişim alanında son yıllarda ülkemizde yapılan çalışmalardan söz etmiştir.
Aboudrar konuşmasında; Yolsuzlukla mücadele alanında Fas’ta yapılan mevzuata ve kurumsallaşmaya ilişkin çalışmalardan bahsetmiştir.
Eryılmaz konuşmasında; Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun; kuruluş, görev ve yetkilerinden, kurulduğu günden bu yana yaptığı çalışmalar ve benimsediği yaklaşımlardan ve Yolsuzluğun Önlenmesi için Etik Projesi çerçevesinde yapılan çalışmalardan söz etmiştir.
Vergez’in konuşmasının ana noktaları ise şunlardır: “Konferansın yapılış amacı ve önemi, Konferansa ilişkin OECD perspektifi, OECD’nin yönetişim alanındaki çalışmaları ve raporu, OECD tarafından geliştirilen dürüstlük çerçevesi, etik ile ilgili yeni sorun alanları (Lobicilik, Kamu İhaleleri, Çıkar Çatışması, bu üç konuyla ilgili olarak OECD tarafından raporlar hazırlanmıştır.)”
Ayrıca oturumda İslam Konferansı Teşkilatı Genel Sekreteri Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu’nun mesajı Genel Sekreterliğin temsilcisi tarafından okunmuştur.
MENA girişimini oluşturan ülkelerin hükümetleri (Cezayir, Bahreyn, Cibuti, Mısır, İran, Irak, İsrail, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Libya, Malta, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Tunus, Yemen, Birleşik Arap Emirlikleri, Filistin), bu çalışmalarla kendi kamu kurumlarının işleyişini uluslararası kabul görmüş kamu etiği ilkeleri doğrultusunda düzenlemektedirler. Bu bağlamda, Konferans'ta hedeflenen unsurların arasında; MENA ülkelerinin kamu etiği standartlarının uygulanması, kamu ihalelerinde şeffaflık ve dürüstlüğün artırılması, kamu etiği önlemlerinin uygulanmasında yaşanan ortak sorunların tanımlanması ve söz konusu sorunlarla mücadele etmiş ve başarılı olmuş OECD ve bölge ülkelerinin deneyimlerini ve uygulamalarını paylaşmak bulunmaktadır.
Türkiye'de dürüstlük, şeffaflık ve hesap verebilirlik gibi etik kültürü oluşturan unsurların kamu sektöründe yerleştirilmesini sağlamak ve kamu görevlilerinin uyması gereken etik davranış ilkelerini belirlemek amacıyla 2004 yılında kurulmuş olan Kurulumuz, MENA Girişiminin Kamu Etiği bölümüne diğer toplantılarda sağladığı katkıyı bu toplantıda da sağlamıştır. Kurulumuzca yürütülmekte olan ‘Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi’ kapsamında yürütülen akademik araştırmalar sonucu elde edilen verilerin yanı sıra geliştirilen eğitim materyali de katılımcı ülkelerle paylaşılmıştır.
Konferansın kapanış konuşmasında Kurul Başkan Vekilimiz Erdoğan Kesim, konferansın sonuçları ile ilgili olarak şunları aktarmıştır:
“Sürdürmekte olduğumuz Konferansın gerek genel oturumu gerekse çok başarılı geçtiğini söyleyebileceğim çalışma toplantıları (workshop) ve panelde sorun ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Bu çerçevede tüm konferans boyunca öne çıkan sorun ve çözüm önerilerini genel hatları ile özetleyerek sunacak olursam;
• Yolsuzluğun çok boyutlu bir sorun olması, kapsamlı çözüm paketlerinin üretilmesini zorunlu kılmakta, bireylerin yolsuz davranmasına neden olan tüm saiklerin göz önünde bulundurulmasını gerektirmektedir.
• Yolsuzluk uluslararası ve çok boyutlu bir hal almıştır. Dolayısıyla bunun çözümünün, uluslararası ve bölgesel işbirliği çerçevesinde olması ve ülkelerin iyi uygulamalarından faydalanılması gerekmektedir. Nitekim bu yönde çok olumlu gelişmelerin olduğunu da söyleyebiliriz. Örneğin Cezayirli meslektaşımız bu konuda bölge ülkeleri arasında devlet başkanları seviyesinde eşitler arası denetim mekanizmasının varlığından söz etmiştir. Ulusal düzeyde de bu alanda mücadele eden kuruluşlar arasında iyi bir koordinasyon sağlanması çok faydalı olacaktır.
• Diğer paydaşlar gibi, sivil toplumun sürece dâhil edilmesi de hayati bir önem arz etmektedir; ancak katılımcı ülkelerin yaptığı sunumlardan hareketle MENA bölgesi için sivil toplum örgütlerinin bu sürece yeterince katıldığını söylemek şu an için zor görünmektedir.
• Katılımcı ülkelerde bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmalar son derece önemli ve umut vericidir. Ancak; siyasi otoritenin desteğini almak olmazsa olmaz koşullardan biridir.
• Ülkelerin kendilerine özgü sorunları, genel çerçeveden kopmaksızın yine kendilerine özgü çözümleri gerekli kılmaktadır.
• Öne çıkan önemli hususlardan birisi de etik-dürüstlük konusundaki çalışmaların konjonktürel değil bütüncül olması gerektiğidir. Etik kültür, sadece etik kurallar ile oluşturulamamakta, toplumdaki tüm kurumların etik kuralları ayrı ayrı özümsemesi gerekmektedir.
• Etiği vicdana bırakmak yerine etik bir sistemin inşa edilmesi gerekmektedir. Bu sistemin inşasındaki en önemli unsur ise eğitimdir. İnsana yatırım yapılması gereği konferans boyunca vurgulanmıştır.
• Etik dışı davranışların açığa çıkarılabilmesi için ihbar mekanizmasının ihtiyaçlara göre kurulması ve işletilmesi önemlidir; ancak Kahire Amerikan Üniversitesi temsilcisi Dr. Jennifer Bremer’in vurguladığı gibi ihbarcının korunması ile ilgili düzenlemelerin de yapılması, bu konunun hassasiyetle göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
• Özellikle kamu ihaleleri alanındaki yolsuzlukların önlenebilmesi için, prosedürlerin basitleştirilmesi ve elektronik sistemin sürece entegre edilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur.
• Nihayet yolsuzlukla mücadelenin devamlı bir surette ve azimle sürdürülmesi gereken uzun bir yol, uluslararası işbirliği ile sürdürebilecek bir süreç olduğu vurgulanmıştır.”

ç) Uluslararası Kuruluşların Raporlarında Kamu Görevlileri Etik Kurulu

aa) Uluslararası Saydamlık Örgütü’nün “Yolsuzluk Algılama Endeksi”

Uluslararası Saydamlık Örgütü’nün 2008 yılında yayınlamış olduğu “Yolsuzluk Algılama Endeksi”’nde Türkiye, 180 ülke arasında 4.6 puanla 58. sırada; 2009 yılında yayınlanan “Yolsuzluk Algılama Endeksi”’nde ise 180 ülke arasında 4.4 puanla 61. sırada yer almıştır.

bb) AB 2009 İlerleme Raporu

Avrupa Komisyonu Genişleme Müdürlüğü Türkiye’nin AB’ye uyum sürecinde son bir yıllık ilerlemesi ile ilgili olarak hazırlamış olduğu raporda; Kamu Görevlileri Etik Kurulu’na, kamu yönetiminde etik konusundaki gelişmelere ve yapılması tavsiye edilen hususlara da yer verilmiştir. Raporda Kurul ile ilgili olarak geçen kısımlar şu şekildedir:

“İlk kez, Kamu Görevlileri Etik Kurulu, 2009 yılında, kamu görevlilerinin etik kurallara uymadıkları konusunda seçilmiş bir belediye başkanını ve kamuya ait şirket yöneticilerini de kapsayan dört karar yayımlamıştır.
Bununla birlikte, etik kuralların, akademisyenleri, askeri personeli ve yargıyı da kapsayacak hâle getirilmesi konusunda ilerleme kaydedilmemiştir.”


III- SONUÇ

Tarihin her döneminde yolsuzluk, toplumların ve yönetimlerin temel gündem maddelerinin başında yer almıştır. 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren çoğu ülkede yolsuzluğun arttığı yönünde genel bir algı bulunmaktadır. Sermayenin küreselleşmesi ile birlikte çok uluslu şirketlerin karıştığı skandallar artmış, hukuk ve etik yapıları zayıf ülkeler bundan daha çok etkilenmişlerdir. Günümüzde yolsuzluk, ülkelerin bir iç sorunu olmaktan çıkmış, çok taraflı ve küresel bir boyut kazanmıştır.
1980’den sonra kamu yönetimi anlayışında ve uygulamalarında iki temel değişiklik yaşanmıştır. Birinci değişiklik, kamu yönetiminin performansıyla ilgilidir. Bu çerçevede bütün ülkelerde verimlilik, etkinlik, kalite ve hizmet standartları gibi kavram ve değerlere kamu sektöründe daha çok vurgu yapılmaya başlanmıştır. İkinci önemli değişiklik, kamu yönetiminin sorumluluk anlayışı ile ilgilidir. Kamu yönetiminin topluma karşı daha çok sorumluluk anlayışı içinde çalışması, hesap vermesi, kamu yararını gözetmesi, şeffaf ve dürüst olması, vatandaş merkezli bir politika izlemesi istenmektedir.
Şüphesiz her iki yöndeki değişimin başarılı olabilmesi, etik değerlere bağlı bir kurum kültürünün tesis edilmesiyle yakından ilgilidir. Bunun için de kamu etiğinin, bir söylem ve temenni olarak ifade edilmesinden öte, bir sistem olarak kurgulanması gerekmektedir.
Bu çerçevede ülkemizde 2004 yılında Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun kurulması ile kamu yönetimimizde etik bir sistemin inşa edilmesi bakımından önemli bir adım atılmıştır; ancak Türk kamu yönetimi içerisinde yeni bir teşkilât olan Kamu Görevlileri Etik Kurulu, gerek mali gerek insan kaynağı bakımından ihtiyaç duyduğu şartlara sahip olamadığı gibi kanundan kaynaklanan bazı teknik yetersizlikler ve aksaklıklar da yaşamaktadır. Bu durum özellikle Kurul’un faaliyet gösterdiği ilk 5 yıl içerisinde Kurul çalışmalarına olumsuz olarak etki etmiştir.
Geçtiğimiz 2009 yılı içerisinde Kurul öncelikle bu aksaklıkları aşmak için girişimlerde bulunmuş ve bu çerçevede 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da değişiklik yapılmasını öngören bir kanun tasarı taslağı hazırlamıştır. Hazırlanmış olan taslakta: “Üniversitelerin de kapsam içine alınması, Kurulun bağımsız bir statüye kavuşturulması, yargıya intikal etmiş olan konuların da incelenebilmesi, disiplin kurullarında olan etik inceleme yetkisinin etik komisyonlarına verilmesi” gibi bir dizi değişiklik öngörülmektedir.
Yine Kurul, etik dışı davranış iddiası ile yapılan başvuruları incelemek üzere İçişleri Bakanlığı’ndan 1 mülkiye başmüfettişi ve Adalet Bakanlığı’ndan 2 adalet başmüfettişi olmak üzere 3 raportörün geçici olarak görevlendirilmesini sağlamıştır.
Kurul, etik farkındalık ve duyarlılık sağlamak amacıyla yürütmüş olduğu çalışmalarına da artan bir hızla devam etmiş ve özellikle “Yolsuzluğun Önlenmesi İçin Etik Projesi” kapsamında gerek Ankara’daki kamu kurum ve kuruluşlarında gerek Ankara dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında birçok seminer düzenlemiş, eğitimlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla etik eğiticileri yetiştirmiştir.
Kamu Görevlileri Etik Kurulu, bir yandan kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirirken diğer yandan kurumsallaşmasına ilişkin adımlar da atmaktadır. Kamu Görevlileri Etik Kurulu, kuruluşunun ilk yıllarındaki kurumsal problemleri yavaş yavaş aşmakta ve faaliyetlerini daha etkin olarak yürütmeye çalışmaktadır. Bununla birlikte Kurul, etkinliğini artırabilmek için idari ve mali özerkliği haiz bir statüye de kavuşmak mecburiyetindedir. Bu konu, 2008 yılında yayınlanan Ulusal Program’da da dile getirilmiştir. Etik kültürün geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, etik dışı davranışların önlenmesi, kamu yönetimine güvenin artırılabilmesi ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarında etik bir sistemin tesis edilebilmesi bakımından da Kurul’un bağımsız bir statüye kavuşması büyük önem taşımaktadır.
Kamu yönetiminde etik bir sistemin inşa edilmesine sunmuş olduğu katkıyı gün geçtikçe artıran Kamu Görevlileri Etik Kurulu, bu alanda daha aktif rol oynayarak, bölge ülkelerinin etik bir sistem inşa etmelerinde öncü rol dahi üstlenebilecektir.